Patlatma ile Bina Yıkım Teknikleri – 1

YIKIM TEKNİKLERİ

Yapı ve Yapı Elemanlarının YıkılmasıEkskavatör İle Bina Yıkımı

Son yıllarda gerek ekonomik gerekse teknik nedenlerden dolayı yapıların tamamen ya da kısmi yıkımı için kullanılan metotlara talep artmıştır. Günümüzde büyük şehirlerdeki eski yapılar daima yenilenmekte ve ticari yapılar şehir merkezleri dışına daha az maliyet için taşınmaktadır. Alt yapının sürekli gelişmesiyle, tekrar inşa, onarım ve mevcut yapının boyutlarının büyütülmesine ihtiyaç duyulmaktadır.

Bunların yanı sıra yapılar, bazen savaşlar, depremler, kasırgalar ve diğer afetler sonucunda önemli hasarlara uğrarlarken, bazen de yangınlardan, terörist saldırılarından, hatalı tasarımların sebep olduğu kazalardan dolayı ağır hasarlar görmektedir.

Çoğu zaman yukarıda belirtilen sebeplerden dolayı yapıların tamamen veya kısmi yıkımı gerekmektedir. Bir yapının tamamen yıkılması ile kısmi olarak yıkılması arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Kısmi yıkımlarda, çevredeki yapıların hasar görmemesi ve var olan betonarme elemanlarda ki donatıların olduğu gibi kalması istenmektedir. Kısmi yıkımın bu şekli çoğu kez, konutlar, pencereler, arabalar, insan yapımı işlevsel servisler gibi duyarlı alanlara minimum mesafeyle yapının oldukça küçük bölümlerinin ardı ardına yıkılmasını kapsamaktadır. Bu yüzden, bu tür yıkımlarda çevreye hasar vermeyen çok dikkatli çalışmalar yürütülmelidir. Fakat bu yıkım türünde uygun metodun seçiminde, proje ve çevre olgularını sorgulayan bir planlamanın yapılması gerekliliğinden dolayı maliyet yükselmektedir.

Yapı ve Yapı Elemanlarının Yıkılmasında Kullanılan Teknikler

Son on yıl içinde, yıkım endüstrisinde modern toplumun gereksinimlerini karşılamak amacıyla, önemli çalışmalar yapılmış ve yeni teknikler geliştirilmiştir. Günümüzde yapıların tamamen ya da kısmi yıkımı için değişik metotlar kullanılmaktadır. Yıkım endüstrisinde kullanılan bu metotlar genel olarak aşağıdaki altı ana başlık altında incelenmektedir.

  • Mekanik aletler yardımıyla ezerek ve kırarak parçalama ile yıkım
  • Bir vince bağlı çelik küre yardımıyla yapıya vurarak parçalama ile yıkım
  • Mekanik aletler yardımıyla ayırarak yıkım.
  • Patlayıcılar ile kontrollü yıkım.
  • Genleşen kimyasal malzemelerle yapının parçalanarak yıkılması.
  • Elmas testereler ile yapının elemanlarının kesilerek yıkılması.

Ayrıca, ayırma aletleri, özel kimyasallar, su jeti, lazerle kesme, mikrodalgaların kullanılmasıyla ısıtma ve diğer tekniklerin yıkım endüstrisi için kullanımı henüz deneme aşamasındadır.

Bir hidrolik çekiç ile veya bir topla darbe yaratarak kırma işleminin yapıldığı kaba yıkım metotları pek çok ülkede halen popülaritesini korumaktadır. Yeni metotların araştırılmaya başlanmasındaki nedenlerden biri de, bu kaba metotların çevre ve çalışanlar üzerinde önemli olumsuz etkilere sahip olabilmesidir. Bu olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması için geliştirilen yeni yıkım metotlarının başarılı örneklerinden biriside onarım çalışmalarındaki kısmi yıkımlar için kullanılan mini patlatmadır. Bu teknikle çoğu zaman yapıların onarım ve yeniden inşası için yapılacak yıkım çalışmalarında çok yüksek randıman alınabilmektedir.

Yıkım endüstrisi için geliştirilen çok değişik metotlar olmasına rağmen yıkım işi için optimum şartları sağlayan metodun seçilme zorunluluğu vardır. Yapılacak olan bir yıkım işi için kullanılacak en uygun metodun seçilmesinde, aşağıdaki faktörler göz önüne alınmaktadır.

  • Yıkım işinin maliyeti
  • Yıkım projesinin zaman sınırlamaları
  • Yapıyı oluşturan beton ve betonarmenin kalitesi
  • Yıkılacak yapının veya yapısal elemanların geometrisi
  • Yıkılacak yapının veya yapısal elemanların boyutu ve konumu
  • Yıkımı yapılacak yapının çevresi
  • Özel riskler (Yapının türü ve konumuyla ilgili)
  • Yıkım sonrasında oluşan molozun tekrar kullanımı
  • Ulaşım ve katı atığın depolanması
  • Ve diğer ayarlamalar

Bu faktörlerden en önemlileri yıkım işinin maliyeti ve yıkılacak yapının boyutlarıdır. Diğer unsurlar bu iki önemli faktöre göre şekillenmektedir. Ayrıca, onarım çalışmaları sırasında yapılan kısmi yıkımlar için, betonun kalitesi, seçilecek yıkım metodunun belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır.