Patlatma ile Bina Yıkım Teknikleri – 2

Yapı Yıkım Endüstrisinde Patlayıcılarla Yıkım Tekniklerinin Rolü

Son yıllarda, patlatma teknolojisindeki gelişmelere paralel olarak yapı yıkım çalışmalarında, patlatma teknikleri de artan oranlarda kullanılmaya başlanmış ve diğer yıkım teknikleri ile rekabet edebilen başarılı bir seviyeye getirilmiştir.

Genellikle patlayıcılar ile kontrollü yıkım tekniği, yüksek ve geniş yapıların, fabrika bacalarının, kulelerin, terk edilmiş madencilik yapılarının, barajların, iskelelerin ve su altı yapılarının yıkımında diğer tekniklere göre daha çok kullanım alanı bulmaktadır.

Yıkım endüstrisinde daha yaygın olarak kullanılan geleneksel metotlar boyut, uzunluk, kalınlık ve ulaşılabilirlik ile ilgili olarak bazı sınırlamalara sahiptirler. Patlayıcılarla kontrollü yıkım ise, birçok durumda betonarme yapıların bütün türlerinin yıkımı için geleneksel tekniklere göre daha kullanışlı bir metottur. Ancak, patlayıcılarla yıkım riskin kaçınılmaz bir elemanını kapsamaktadır. Bu nedenle, patlatma tekniklerinin kullanımı özel eğitim ve deneyimler gerektirmektedir. Bu amaçla patlayıcılarla yıkım çalışmaları sırasında uzmanlardan kurulu bir takımın organize edilmesi gerekmektedir. Bu takımda, bir yapı mühendisi, bir geo teknik mühendisi, çok sayıda patlatma mühendisi ve ön patlatma sonuçlarının değerlendirilmesi için uzman bir firmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Çoğu zaman patlayıcılarla yıkım çalışmaları konu ile ilgili pek fazla deneyimi olmayan kişiler ve kurumlar tarafından risk taşıdığı gerekçesiyle istenmemekte ve çok daha fazla zaman ve para gerektiren geleneksel yıkım metotlarının kullanılması talep edilmektedir. Bu nedenle gerek kötü niyetli olan gerekse bilgisizlikten kaynaklanan bu tür düşüncelerin ortadan kaldırılması gerekmektedir. Bunun için yıkım öncesi aşağıda özetlenen çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

  • Yapı patlatması sırasında oluşacak riskin makul olduğu konusunda ilgili mercileri ikna edebilmek için, patlatma firması tarafından patlatma tasarımının detaylı belgelerinin ve kayıtlarının ilgili mercilere sunulması gerekmektedir.
  • Yıkım çalışmalarında, toplumun bilgilendirilmesi önemlidir. Bu yüzden toplumun onayını alabilmek için, riskin açık bir biçimde tartışılması ve risk yönetiminde işbirliğine gidilmesi gerekmektedir.
  • Patlayıcılarla yıkım metodunun diğer geleneksel metotlarla sürekli bir rekabet içinde tutulabilmesi için yıkımın sonuçlarının açıkça sergilenmesi ve başarısının belirtilmesi gerekmektedir.

Yıkım Tekniklerinin Karşılaştırılması

Patlayıcıyla yıkım çalışmaları ile yıkım endüstrisinde yaygın olarak kullanılan geleneksel yıkım teknikleri karşılaştırıldığında patlayıcıyla yıkım tekniğinin gerek kullanım gerekse maliyet açısından üstünlükleri çok daha iyi anlaşılmaktadır. Aşağıdaki tabloda patlayıcıyla yıkım tekniği ile yaygın kullanıma sahip yıkım teknikleri arasındaki karşılaştırmalar verilmiştir.

 Yıkım Tekniklerinin Karşılaştırılması

Yöntem Yıkım Süresi  Maliyet Çevre Etkisi
Risk           
Çelik küre ile              Uzun                      Yüksek              Fazla                     Düşük          
Çelik topaç ile Çok Uzun Orta Çok az Yüksek
Kırıcı ile Uzun Çok yüksek      Az Çok Düşük
Patlayıcı ile Çok kısa Düşük Fazla Yüksek

Tablo’dan anlaşılacağı üzere, patlayıcılarla yıkım tekniklerinin maliyet ve zaman açısından geleneksel yıkım tekniklerine göre kullanılabilirliği oldukça yüksektir.

 Bunun yanı sıra, bu tekniğin çevre etkileri ve taşıdığı risk bakımından ise oldukça düşük kullanılabilirliğe sahip olduğu görünmektedir.

Bu tekniğin diğer geleneksel yıkım tekniklerine göre birçok avantajının yanında, patlayıcıların potansiyel tehlike riskinden dolayı dezavantajları da vardır. Bu avantajlar ve dezavantajlar aşağıdaki gibi özetlenebilmektedir.

Patlayıcılarla yıkım tekniklerinin avantajları : 

Örnek 1 Bina Patlatması

  • Özellikle yüksek katlı yapılarda uygulandığında çok daha düşük maliyet
  • Daha hızlı bir uygulama
  • Çevreye verilen rahatsızlıkların kısa bir zamanla sınırlandırılması
  • Trafik akışının olduğu yerlerde veya yakınında yürütüldüğünde daha güvenli bir uygulama
  • Yıkım alanında ve dar aralıkta mekanik makinelerin kullanımının zor olduğu durumlarda, uygulanabilir olması.
  • Yüksek çalışma kontrolü ve iş kazalarının minimuma indirilmesi.
  • Toz yayılması ve gürültü kirliliğinin kontrol altına alınması.
  • Yıkım sonucu enkazın küçük parçalar halinde kolay kaldırılması.

 

Patlayıcılarla yıkım tekniklerinin dezavantajları : 

  • Yıkım işi için patlayıcı, statik, güvenlik gibi konularda uzman ve tecrübeli bir ekip gerekir.
  • Patlatma izin belgesinin (ruhsatının) ve yıkım alanına patlayıcıların taşınması için gerekli olan diğer belgelerin teminin uzun zaman alması.
  • Yıkılacak yapıların projelerinin bulunması ve malzeme özelliklerinin bilinmesi gerekir. Bunların bulunmadığı durumlarda ölçüm ve deneyler yapılarak tespit edilmeleri gerekir. Bu da zaman kaybına neden olur ve maliyeti artırır.
  • Çevredeki yapılara, nesnelere ve insanlara zarar verme riski her zaman vardır. Bunlar sonucu oluşabilecek zararların karşılanması gerekir.