Madencilikte İzinler

Maden Yasasında Zorunlu İzinler
ustMaden işletme ruhsatının alınmasından itibaren, işletme faaliyetine başlayabilmek için, Yasa’nın 7. maddesinde belirtilen zorunlu izinlerin alınması gerekecektir. Temel üç izin ise, ÇED Belgesi, Mülkiyet İzni ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı’dır.  İzinlerin işletme ruhsatı alınmasından itibaren üç yıl içinde tamamlanmasının gerekmektedir.

Maden Yasasında Ruhsat ve İzin
Maden Yasası’nın tanımlar başlıklı 3. maddesinde; İşletme Ruhsatı: İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi. İşletme İzni: Bir madenin işletmeye alınabilmesi için izin” olarak tanımlanmaktadır.

Uygulama Yönetmeliğinin 4. maddesinde;
Maden İşletme Faaliyetleri: Üretime yönelik hazırlık çalışmaları ve üretim yapılması için gerekli faaliyetler, olarak tanımlanmıştır.

Yukarıda aktarılan tanımların İşletme Ruhsatı ve İşletme İzninin ne olduğunu tam olarak karşılamamaktadır. Ruhsat ve izin sözcüklerine, Maden Yasası ve uygulamalarında farklı anlamlar yüklenmiştir. Ruhsat; maden sahasını çevreleyen sınırları gösteren ve bu sınırlar içerisine aynı grup ruhsatların başkalarına verilmesini engelleyen bir bütün olarak kabul edilirken, İzin; fiili olarak ruhsat sınırları içerisinde maden işletme faaliyetlerinin yapıldığı ya da yapılacağı yer olarak kabul edilmiştir. Ruhsat sahibi; ruhsat sahası sınırları içinde kalmak kaydıyla ve görünür rezervi belirlemek suretiyle işletme izin alanı oluşturabilir. İzin alanı işletme ruhsatı verilmesi aşamasında idare tarafından yerinde görülerek kesinleştirilir. Ancak, Yasa’nın 7. maddesinin zorunlu kıldığı izinlerin (ÇED, Mülkiyet, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı) alınmasından sonra bu alana işletme izni verilir. İşletme izni olmadan çalışılması halinde ise faaliyet durdurulur, teminat irad kaydedilir ve faaliyetin devam ettirilmesinin, itiyat haline getirilmesi durumunda da ruhsat iptal edilir.

İşletme ruhsatı, işletme projesinin uyumluluğu sonucu ruhsat alanında görünür+muhtemel rezervin belirlenmesi üzerine verilen bir belge, işletme izni ise işletme ruhsatının alınmasından sonra Yasa’nın zorunlu kıldığı izinlerin alınarak üretim faaliyetlerinin yapılabileceği yer olarak tanımlanabilir.

İşleme izni için alınması gereken üç temel izin belgesi ; 

1- ÇED

2- Mülkiyet İzinleri

3-İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı’dır.


1- ÇED Belgesi
Proje Tanıtım Dosyası hazırlanarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine başvuru yapılır. Müdürlük faaliyet alanını tetkikten sonra ilgili kurumlardan görüş sorar. Bu kurumlar, Maden İşleri Genel Müdürlüğü, İl Tarım Müdürlüğü, DSİ Bölge Müdürlüğü, Orman Bölge Müdürlüğü, İl Turizm Müdürlüğü, İl Özel İdare Müdürlüğü gibi kurumlardır. Faaliyet durumu göz önüne alınarak başka kurumlardan da görüş istendiği olmaktadır. Bu kurumlar, Merkez Jandarma Komutanlığı, Kadastro Müdürlüğü, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, Büyükşehir Belediye Başkanlığı, İlçe Belediye Başkanlığı, Karayolları Bölge Müdürlükleri gibi kurumlardır. Kurumların uygun görüşünden sonra, ÇED Yönetmeliği’nin 17. maddesi uyarınca ÇED Gerekli Değildir Belgesi verilmektedir.

ÇED Olumlu Belgesi için, ÇED raporu hazırlanıp, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Genel Müdürlüğü’ne başvuru yapılmakta, Genel Müdürlük tarafından başvuru incelenerek ilgili görülen kurumlara ÇED dosyası dağıtılmaktadır. Faaliyet alanına en yakın yerleşim biriminde “Halkın Katılım Toplantısı” yapılmakta, bu toplantıya kurumların katılması ihtiyari olmaktadır. Halkın Katılım Toplantısı sonrası Genel Müdürlükte yapılan toplantıya kurumlar katılarak görüş bildirmekte ve sonuçta, ÇED Olumlu ya da ÇED Olumsuz Belgesi düzenlenmektedir. Uygulamaların çoğunda, ÇED Belgesi olmadan mülkiyet ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilmemektedir.

2- Mülkiyet İzinleri
Sahipli arazilerde mülk sahibinden, orman arazilerinden orman idaresinden izin istendiği gibi bunun yanında izne tabi olan diğer alanlarda da izin alınması gerekmektedir. Mülk sahibinden iznin yazılı olarak alınması lazımdır. İşletme izni istenen alanın Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında olması halinde bu durumun belgelendirilmesi yeterlidir. Mera alanlarında durum biraz farklı olup, mera tahsis amacının değiştirilmesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından istenmekte,Bakanlığın uygun bulmasından sonra dosya valiliğe gönderilmektedir.

3- İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, 05.6.2004 gün 25483 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Maden Yasasında ve Bazı Yasalarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 5177 sayılı Yasa ile 3213 sayılı Yasada zorunlu hale gelmiştir. 21.06.2005 25852 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği’nin 77 – 82. maddeleri uyarınca, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilmesi hakkında yetkili kamu kurumları ve söz konusu iznin nasıl ve ne şartlarla verileceği konusunda düzenlemeler yapılmıştı. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilmesinde çıkan sorunlar üzerine, 21.04.2007 gün 26500 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelikle, Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliğinin, 77 – 82 maddelerine değişiklikler getirilmiş, verilecek izinle ilgili tüm çerçeve ayrıntılı olarak bu değişikliklerde yer almıştır. 10.06.2010 günlü 5995 sayılı Yasanın 3. maddesiyle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarının İl Özel İdareleri tarafından verileceği kural altına alınmıştır.
12.11.2012 günlü ve 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun, 06.12.2012 gün 28489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sözü edilen Yasa’nın 3. maddesi 7. fıkrasında; 3213 sayılı Yasa’ya göre maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin yetki ve görevler, il özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde valiliklerce yürütülür, denilmiştir.